पोखरा ,कार्तिक १० गते
छठ पर्व (छठ पूजा) नेपाल र भारतको विशेष गरी मिथिला, तराई र भोजपुरी क्षेत्रमा मनाइने अत्यन्तै महत्वपूर्ण धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्व हो । यो पर्व सूर्य भगवान (सूर्यदेव) र उषा–अर्घ्य (छठी मैया)को पूजा गरी मनाइन्छ । छठ पर्व सूर्य भगवानलाई धन्यवाद दिने र परिवारको स्वास्थ्य, दीर्घायु र समृद्धिको कामना गर्न मनाइन्छ।
सूर्यलाई जीवन र ऊर्जा दिने देवता मानिन्छ, त्यसैले यस पर्वमा मानिसहरू सूर्यलाई अर्घ्य अर्पण गरी उनको कृपा प्राप्त गर्ने विश्वास गर्छन्।
1. सूर्य भगवानको आराधना:
सूर्यलाई संसारको जीवनदाता र उर्जाको स्रोत मानिन्छ। उनको आराधना गर्दा रोग, दुःख र पापबाट मुक्ति मिल्ने जनविश्वास छ।
2. छठी मैया (उषा देवी) को पूजा:
छठी मैया सूर्य भगवानकी पत्नि उषा (अर्थात् प्रभातको देवी) हुन्। उनी मातृत्व, सन्तानको रक्षा र सुखसमृद्धिको प्रतीक मानिन्छिन्।
3. रामायण र महाभारतसँग सम्बन्ध: रामायणमा—भगवान् राम र सीता अयोध्या फर्किएपछि सीताले छठ पूजा गरेर सन्तान प्राप्तिको कामना गरेकी थिइन्। महाभारतमा—कर्ण सूर्य भगवानको भक्त थिए र उनले दैनिक सूर्य पूजा गर्थे। पहिलो दिन: नहाय–खाय (स्नान र शुद्ध भोजन) भक्तजनहरू बिहान नदी, ताल वा पोखरीमा स्नान गर्छन्। घरमा पवित्रता राखी सधैं शुद्ध खान (जस्तै चना, चामल, लौका, दाल) तयार गरिन्छ। दोस्रो दिन: खरना (उपवास र प्रसाद) यो दिन सूर्यास्तपछि पूजा गरी चामलको खीर, रोटी र फलफूलको प्रसाद तयार गरिन्छ। खरना पछि भक्तले रातभर निराहार व्रत बस्ने तयारी गर्छन्। तेस्रो दिन: संध्याअर्घ्य (अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य) व्रती (उपवासी)हरू नदी वा पोखरीको किनारमा बाँसको डोका, फलफूल, ठकुवा, भुसवा आदि राखी सूर्यास्तको बेला अर्घ्य अर्पण गर्छन्। यस दिन साँझको वातावरण अत्यन्तै मनमोहक हुन्छ। चौथो दिन: बिहानको अर्घ्य (उदयमान सूर्यलाई अर्घ्य) बिहान सबेरै उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ्य अर्पण गरेर व्रत समाप्त गरिन्छ। त्यसपछि परिवार र छिमेकीहरूलाई प्रसाद बाँडिन्छ। व्रतीले चार दिनसम्म शुद्धता, सात्त्विकता र संयम पालना गर्नुपर्छ। पूजा स्थल र घर दुबै अत्यन्तै सफा राखिन्छ। मासु , मदिरा, प्याज, लसुन आदि निषेध गरिन्छ। छठ पर्वले एकता, पवित्रता र पारिवारिक सम्बन्ध बलियो बनाउँछ। सबै समुदाय, जात र वर्गका मानिसहरू एकै ठाउँमा पूजा गर्छन्, जसले सामाजिक सद्भाव बढाउँछ।
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
+1
+1
+1
+1
+1
